Vuurwerkangst komt bij honden veel voor: in een grote enquête onder 1.225 baasjes had ongeveer de helft van de honden last van vuurwerk. De angst begint vaak al in het eerste levensjaar. Honden die vooraf hadden geleerd dat het geluid bij iets positiefs hoort, hadden minder last. Dit is voor jou als je een hond hebt die schrikt van knallen, of als je wilt voorkomen dat het een probleem wordt tijdens de eerstvolgende jaarwisseling. Wij zetten op een rij hoe vaak het voorkomt, wie er last van heeft en wat je zelf kunt doen.
Hoe vaak zijn honden bang voor vuurwerk?
Ongeveer de helft van de honden is bang voor vuurwerk. In de online enquête van Riemer (2019) vulden baasjes in hoe hun hond reageerde op vuurwerk. Van de 1.225 honden kreeg 639 honden (52 procent) een score die past bij last van vuurwerk. Ongeveer 3 op de 10 honden (31 procent) kreeg zelfs de hoogste score.
Het gaat hier om wat baasjes zelf rapporteren, niet om een meting door een dierenarts of gedragsdeskundige. Baasjes van een angstige hond vullen zo'n vragenlijst misschien ook vaker in. Het werkelijke percentage in Nederland kan dus lager of hoger liggen.
Wanneer begint vuurwerkangst meestal?
Vuurwerkangst begint meestal jong. Van de 395 angstige honden waarvan bekend was wanneer de angst begon, ontwikkelde 45 procent de angst voor de eerste verjaardag. De middelste leeftijd waarop het begon was één jaar.
Daarna wordt het zeldzamer: na het zesde levensjaar kwamen er in het onderzoek heel weinig nieuwe gevallen bij. Een volwassen hond die jarenlang niet bang was, wordt dus zelden ineens bang. Heb je een puppy of een jonge hond, dan is het eerste levensjaar het moment om alert te zijn op hoe hij reageert op harde geluiden.
Hoe lang duurt de angst, en wordt het vanzelf beter?
Bij de meeste angstige honden is de angst snel weer weg. Bijna driekwart was de volgende ochtend weer hersteld. Bij 10 procent duurde het tot een dag, bij 12 procent tot een week en bij ruim 3 procent duurde het weken tot maanden.
Over een langere periode zag de onderzoeker een gemengd beeld. Bij ongeveer 4 op de 10 angstige honden (39 procent) ging het beter, bij een derde bleef het gelijk en bij ruim een kwart erger (27 procent). Vanzelf over gaat het dus niet altijd.
Welke honden hebben er het meeste last van?
Gemengde rassen hadden in het onderzoek het meeste last van vuurwerk. Wanneer de onderzoeker meerdere factoren tegelijk meewoog, voorspelden ras, leeftijd en gezondheidsproblemen of een hond last had van vuurwerk.
Honden uit een opvang hadden in een eenvoudige vergelijking hogere scores dan zelfgefokte honden. Dat verschil verdween toen de onderzoeker er meer factoren bij nam, bijvoorbeeld omdat gemengde rassen vaker uit een opvang komen. De herkomst van je hond zegt dus niet veel op zichzelf.
Kun je vuurwerkangst voorkomen?
Honden die vooraf positieve ervaringen met het geluid hadden, hadden in het onderzoek minder last. Van de baasjes had 18,8 procent (228 baasjes) met een puppy geoefend en 6,8 procent (82 baasjes) met een volwassen hond. Het gaat om oefenen waarbij het geluid wordt gekoppeld aan iets positiefs. Driekwart van de baasjes (74,4 procent) had niets gedaan.
De score voor last van vuurwerk lag zonder oefening veel hoger. Op een schaal waarbij 5 de hoogste score is, was de middelste score 1 bij honden die als puppy hadden geoefend, 2 bij honden die als volwassen hond hadden geoefend en 4 bij honden zonder oefening. Het verschil tussen puppy's en volwassen honden was niet statistisch significant.
Ook bij honden die al angstig waren, verliep het verloop gunstiger als baasjes hadden geoefend. De onderzoeker noemt oefenen daarom een zeer effectieve manier om vuurwerkangst te voorkomen.
Hoe sterk is dit bewijs?
Dit onderzoek laat verbanden zien, geen bewezen oorzaak. Het is een eenmalige online enquête waarin baasjes zelf rapporteerden. Honden met angst zijn mogelijk oververtegenwoordigd, omdat baasjes met een angstige hond vaker meedoen.
Ook kunnen baasjes die oefenden andere dingen anders doen, wat de uitkomst beïnvloedt. Bij oudere honden kan gehoorverlies de angst mogelijk verminderen. Het onderzoek is betaald door het Zwitserse Nationale Wetenschapsfonds (SNSF) en de auteur meldt geen belangenverstrengeling. Omdat de honden zelf niet zijn gemeten, geven de uitkomsten vooral richting: ze laten zien waar je op kunt letten, niet wat jouw hond precies nodig heeft.
Wat kun je zelf doen?
Begin ruim voor de jaarwisseling met het koppelen van geluid aan iets leuks. In het onderzoek deden zowel baasjes van puppy's als van volwassen honden het beter dan baasjes die niets deden. Begin dus ruim van tevoren, in plaats van op de dag zelf.
Houd bij hoe je hond reageert en hoe snel hij daarna weer rustig wordt. Die aantekeningen helpen je dierenarts of gedragsdeskundige als je hulp nodig hebt. Bij ernstige angst: naar de dierenarts, want alleen een professional kan beoordelen wat je hond nodig heeft.
Iets lekkers om aan een geluid te koppelen?
Voor het koppelen van een geluid aan iets leuks heb je een beloning nodig die je hond echt waardevol vindt. Dat kan een brok zijn, of een likmat waar je hond lekker mee bezig is. Je vindt de likmat in onze collectie Speeltjes & Accessoires en de brokken in de collectie Hondenbrokken. Lees ook wat onderzoek zegt over trainen met beloningen en lees in de voordelen van een likmat wat zo'n likmat nog meer kan. Vragen? Neem gerust contact met ons op.
Veelgestelde vragen
Is vuurwerkangst erfelijk?
Misschien voor een deel, maar zeker is dat niet. Het vroege begin en de verschillen tussen rassen wijzen volgens de onderzoeker op een erfelijke bijdrage. Dat is een inschatting op basis van een enquête, geen erfelijkheidsonderzoek. Oefenen blijft zinvol, want honden die geoefend hadden, hadden minder last.
Kan een oudere hond ineens bang worden voor vuurwerk?
Het kan, maar het komt weinig voor. Na het zesde levensjaar kwamen er in het onderzoek heel weinig nieuwe gevallen bij. Gezondheidsproblemen hingen in het onderzoek wel samen met vuurwerkangst. Reageert je oudere hond opeens anders op knallen, bespreek dat dan met je dierenarts.
Is een hond die bang is voor vuurwerk ook bang voor onweer?
Vaak wel. Vuurwerkangst hing in het onderzoek sterk samen met angst voor onweer en schoten. Er was geen duidelijk verband met andere gedragsproblemen, zoals moeite met alleen zijn of hyperactiviteit. Een hond die schrikt van knallen, kan dus ook op andere harde geluiden reageren.
Wanneer vraag ik hulp van een dierenarts of gedragsdeskundige?
Zodra de angst je hond duidelijk belemmert of lang aanhoudt. Bij de meeste honden is de angst na een dag weg, maar bij ruim 3 procent duurde het weken tot maanden. Wij geven geen veterinair advies. Voor medisch advies of een behandelplan ga je altijd naar een dierenarts.
David is oprichter van VerdaDog. Hij groeide op met een hond die worstelde met allergieën, en dat zette hem aan het denken over hoe hij dat bij zijn eigen hond zou kunnen voorkomen. Zelf eet hij al meer dan tien jaar plantaardig, en die interesse in voeding, voor zichzelf én zijn hond, vormt de basis van VerdaDog. Dit artikel is geschreven op basis van peer-reviewed onderzoek. David claimt geen veterinaire of wetenschappelijke expertise en verwijst voor medisch advies altijd naar een dierenarts.
Bronnen
Riemer, S. (2019). Not a one-way road: Severity, progression and prevention of firework fears in dogs. PLOS ONE, 14(9), e0218150. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0218150
